झापा, ११ वैशाख | पछिल्लो समय नेपालका विभिन्न सहरहरूमा घरपालुवा तथा सामुदायिक कुकुरहरूमा ‘क्यानाइन पार्भो भाइरस’ (Canine Parvovirus) को संक्रमण तीव्र गतिमा फैलिरहेको पाइएको छ। विशेषगरी साना छाउरा छाउरी (Puppies) का लागि यो भाइरस ‘काल’ जस्तै सावित भइरहेको छ। भेटेरिनरी अस्पतालहरूमा अहिले उपचारका लागि आउने कुकुरहरूमध्ये ठूलो संख्या पार्भो संक्रमितको रहेको चिकित्सकहरू बताउँछन्।
के हो त पार्भो भाइरस?
पार्भो भाइरस कुकुरको आन्द्रामा आक्रमण गर्ने एक अत्यन्तै संक्रामक विषाणु हो। यो भाइरसले कुकुरको ग्यास्ट्रोइन्टेस्टाइनल ट्र्याक्ट (पाचन प्रणाली) लाई ध्वस्त बनाउँछ र सेतो रक्तकोषिका घटाएर शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता शून्य बनाइदिन्छ।
संक्रमणका लक्षणहरू: ध्यान दिनुहोस्
यदि तपाईंको कुकुरमा निम्न लक्षण देखिएका छन् भने तुरुन्तै चिकित्सककहाँ लैजानुहोस्:
- अत्यधिक सुस्त हुनु र केही नखानु।
- लगातार बान्ता हुनु।
- ज्वरो आउनु वा शरीर निकै चिसो हुनु।
- रगत मिसिएको गन्हाउने झाडापखाला लाग्नु।
कसरी फैलिन्छ?
यो भाइरस प्रत्यक्ष सम्पर्क (एउटा कुकुरबाट अर्कोमा) वा अप्रत्यक्ष सम्पर्क (संक्रमित कुकुरको दिसा, वातावरण, वा मानिसको जुत्ता/लुगा) बाट फैलिन्छ। यो भाइरस वातावरणमा निकै लामो समयसम्म जीवित रहन सक्छ, त्यसैले खोप नलगाएका कुकुरहरू उच्च जोखिममा हुन्छन्।
किन बढ्दैछ संक्रमण?
भेटेरिनरी विज्ञहरूका अनुसार नेपालमा पार्भो बढ्नुका तीन मुख्य कारण छन्:
१. खोपमा लापरबाही: धेरैजसो मालिकहरूले कुकुरलाई रेबिजको खोप त लगाउँछन्, तर पार्भो विरुद्धको ‘DHPPL’ खोप छुटाउँछन्।
२. असुरक्षित खरिद-बिक्री: केही ब्रिडरहरूले खोपको मात्रा पुरा नगरी साना छाउराहरू बेच्ने गर्नाले घर ल्याएको केही दिनमै कुकुर बिरामी पर्ने गरेका छन्।
३. चेतनाको कमी: सामान्य पखाला भनेर घरेलु उपचारमै समय बिताउँदा कुकुरको शरीरमा पानीको मात्रा कम भई मृत्यु हुने दर उच्च छ।
बच्ने र बचाउने उपाय
- समयमै खोप: ६ हप्ताको उमेरदेखि नै पार्भो विरुद्धको खोप लगाउन सुरु गर्नुहोस् र बुस्टर डोज छुटाउनुहुन्न।
- सरसफाइ: कुकुर राख्ने ठाउँलाई ‘ब्लिच’ (Bleach) को घोलले सफा गर्नुहोस्, किनकि सामान्य साबुन पानीले यो भाइरस मर्दैन।
- क्वारेन्टाइन: नयाँ कुकुर घरमा ल्याउँदा कम्तीमा १० दिन अरू कुकुरभन्दा अलग राख्नुहोस्।
- तत्काल उपचार: लक्षण देखिने बित्तिकै ‘फ्लुइड थेरापी’ (सलाइन) र एन्टिबायोटिक सुरु गरेमा कुकुर बचाउने सम्भावना ७०-८० प्रतिशत रहन्छ।
निष्कर्ष:
पार्भो भाइरस घातक भए पनि शतप्रतिशत रोकथाम गर्न सकिने रोग हो। एउटा जिम्मेवार कुकुर मालिक हुनुको नाताले समयमै खोप लगाउनु नै यसको एकमात्र अचुक औषधि हो।
स्रोत: विभिन्न भेटेरिनरी क्लिनिकका तथ्याङ्क र स्वास्थ्य विज्ञहरूको सुझावमा आधारित।
