तेहरान, वैशाख २५ (मे ७, २०२६) | इरानले आफूमाथि भइरहेको ‘युएस-इजरायल युद्ध’ अन्त्यका लागि संयुक्त राज्य अमेरिकाले अघि सारेको नयाँ शान्ति प्रस्तावमाथि समीक्षा गरिरहेको जनाएको छ। यो युद्धका कारण विश्वव्यापी रूपमा ऊर्जा संकट चुलिएको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग सम्झौता हुनेमा आफू सकारात्मक रहेको बताएका छन्। तर, इरानका उच्च अधिकारीहरू र संसदले भने यस प्रस्तावलाई ‘अमेरिकी इच्छा-सूची’ मात्र भएको भन्दै केही आशंका व्यक्त गरेका छन्।
के छ अमेरिकी प्रस्तावमा?
विभिन्न सञ्चार माध्यमहरूका अनुसार यो प्रस्ताव १४ बुँदे दस्तावेजमा आधारित छ। यसका मुख्य बुँदाहरू यस प्रकार छन्:
- आणविक कार्यक्रममा रोक: इरानले कम्तीमा १२ वर्षका लागि युरेनियम संवर्धन रोक्नुपर्ने र आणविक हतियार नबनाउने प्रतिबद्धता जनाउनुपर्ने।
- हर्मुज जलडमरू (Strait of Hormuz) खुला गर्ने: सम्झौता भएको ३० दिनभित्र विश्वकै महत्वपूर्ण तेल मार्ग ‘हर्मुज जलडमरू’ मा लगाइएको नाकाबन्दी दुवै पक्षले हटाउनुपर्ने।
- प्रतिबन्ध फुकुवा: अमेरिकाले इरानमाथि लगाएका प्रतिबन्धहरू हटाउने र रोक्का गरिएका अर्बौं डलर बराबरका इरानी सम्पत्तिहरू फुकुवा गर्ने।
इरानको अडान
इरानले अहिलेको चरणमा आफ्नो आणविक कार्यक्रममा कुनै सम्झौता नगर्ने संकेत दिएको छ। इरानी अधिकारीहरूका अनुसार उनीहरूको प्राथमिकता पहिले युद्ध रोक्ने, नाकाबन्दी हटाउने र हर्मुज जलडमरूमा आफ्नो सार्वभौमसत्ता कायम राख्नेमा रहेको छ। इरानी संसदका सभामुख मोहम्मद बाघेर गालिबाफले सामाजिक सञ्जालमार्फत यो प्रस्तावमाथि व्यङ्ग्य गर्दै सम्झौताको हल्लालाई नकारेका छन्।
मध्यस्थतामा पाकिस्तान
हाल पाकिस्तानले यी दुई देशबीच मध्यस्थताको भूमिका खेलिरहेको छ। पाकिस्तानी विदेश मन्त्रालयले सम्भावित सम्झौताको खबरलाई स्वागत गर्दै अहिले नै थप विवरणहरू सार्वजनिक नगर्ने स्पष्ट पारेको छ।
यदि यो प्रारम्भिक समझदारीमा दुवै पक्ष सहमत भएमा, विस्तृत सम्झौतामा पुग्न ३० दिनको समयसीमा सहितको वार्ता सुरु हुनेछ।
